Paardendrama

Uitgesproken op 3 november door Machiel Braaksma

Toen de vraag geopperd werd om een kunstwerk voor de dobbepaarden te maken probeerde ik de situatie opnieuw voor de geest te halen.

De insluiting van de paarden door het water was een indrukwekkende en bizarre gebeurtenis. Het plaatje van een groep paarden bij elkaar zou normaal gesproken een prettig gevoel geven, net zoals het turen over de kwelders of het water, met de roepende vogels die de weidsheid nog eens benadrukken. Maar nu ontstond een bijna surrealistisch beeld: een grote groep paarden in de verte, bewegingsloos, in cirkelvorm, bij een snijdende wind, omringd door alleen maar water.

Met ons als verbijsterd ‘publiek’.”

Er zijn veel bijzondere emoties gepaard gegaan met deze gebeurtenis. Verbazing, verbijstering, verwarring, wanhoop, vrees, hoop en uiteindelijk triomf. Het is bijna ondoenlijk om dit allemaal in één beeld te vatten en te denken dat dit recht doet aan de situatie. Daarom heb ik gezocht naar iets dat slechts een echo van de gebeurtenis zichtbaar maakt. En niet alleen zichtbaar, maar vooral voelbaar. Iets dat de gebeurtenis omtrent de paarden weer op kan roepen en tegelijkertijd de stilte en weidsheid van deze plek bevestigt. En dat, zónder dat dit nieuwe beeld zich nadrukkelijk óp gaat richten. Iets dat zich achter de zeedijk opricht, beweert daarmee op z’n minst even groot te zijn als de natuur. Afgezet tegen het paardendrama- lijkt dat misplaatst te zijn, of in elk geval niet in overeenstemming is met de gebeurtenis.”

Indrukwekkend was, dat de paarden op weg naar hun verlossing uit konden waaieren op het vaste land. Men zou dat bijna als een metafoor voor geluk op kunnen vatten, vergelijkbaar met de ontlading die je kunt ervaren bij de uiteenspatting van siervuurwerk. Het bracht mij op het idee om een groot aantal hoefafdrukken te gaan maken, van roestvrij staal. Deze afdrukken zijn vanaf de kwelder als cluster op de grond geplaatst en verspreiden zich (uitgedund) richting de dijk.”

Zo kan de bezoeker vanuit twee perspectieven de gebeurtenis na voelen: vanuit het gezichtspunt van de toeschouwers en vanaf de kwelder vanuit het gezichtspunt de paarden. En op deze manier wordt zowel de ‘groep’ in beeld gebracht als het individuele paard: er is een overgang van groep naar individu Het traject wordt deels letterlijk in beeld gebracht en geeft zo elk paard een stem. Iedere roestvrij stalen paardenhoef is eigenlijk een kleine plaquette. Met de hoefafdrukken is het moment van de draf naar de vrijheid ahw bevroren. Zo kan, door een groot oppervlak te bestrijken, het intense van de gebeurtenis gestalte krijgen, en, ook niet onbelangrijk, de omgeving haar oorspronkelijke vorm behouden.”

Het kunstwerk is ondanks de grote afmeting intiem. Eigenlijk moet je hier alleen rondlopen. Het verhaal ontvouwt zich op de grond. Je komt het beeld tegen en je wordt meegenomen voor een ontmoeting. Een ontmoeting om kennis te nemen van het verhaal: op deze plek liepen de paarden hun vrijheid tegemoet. De sporen voeren naar het hek. En het hek staat model voor een omslagpunt, een grens: aan de ene kant, in het land, ligt een tableau van hoop en vrees Aan de andere kant van het hek is de redding en de ruimte die daarbij vrij komt.”

De afdrukken lossen op in de omgeving. En de omgeving zit IN het beeld. De natuur bepaald de zichtbaarheid en dat is telkens weer anders. Bij een strak blauwe lucht zullen de hoeven het blauw opnemen en weerspiegelen. Bij een grijze dag worden ze –net zoals de omgeving- stemmig. Bij een rode zonsondergang, als het donker wordt, lichten ze mooi op. Als er sneeuwt valt dan verzoenen ze zich met een witte deken en worden tijdelijk aan het oog onttrokken. En als het hoog water is eveneens. Ik wilde daarom dan ook besluiten met iedereen te feliciteren met waarschijnlijk het eerste kunstwerk in Friesland dat zichzelf kan laten verdwijnen en later weer tevoorschijn kan komen.

Dank je wel.”